Kitap Tanıtım Yazısı :
Türk edebiyatının “ilk tiyatro eseri”
MÜŞTAK BEY: Hele bu akşam güvey giriyorum ya, bereket versin ki bugün nikâhım kıyıldı yoksa aşk telaşımdan az kaldı nikâhsız güvey girecektim.
HİKMET EFENDİ: Hiç öyle şey olur mu?
MÜŞTAK BEY: Niye olmaz! Buna âşık evlenmesi derler.
Tanzimat dönemi sanatçısı İbrahim Şinasi tarafından kaleme alınan Şair Evlenmesi, Türk edebiyatında “ilk tiyatro eseri” olarak kabul edilir. Oyun ilk özel gazete olarak geçen Tercüman-ı Ahval’de 1860 yılında yayınlanmıştır. Bu eserde Şinasi görücü usulüyle evliliği mizah yoluyla kaleme alır. Parasız ve genç bir şair olan oyunun baş kahramanı Müştak Bey, eserde Kumru Hanım adında bir kızı sever ve nikâhlanır ancak düğün gecesi karşısına yaşlı ve kambur olan ablası Sakine Hanım’ı çıkarırlar ve her şey alt üst olur.
.
Şinasi
İbrahim Şinasi, 5 Ağustos 1826’da İstanbul’da doğdu. Topçu yüzbaşısı olan babası Mehmet Ağa, 1829’da Osmanlı-Rus Savaşı sırasında vurularak şehit olunca, annesi onu yakınlarının desteğiyle büyüttü. Şinasi, ilköğretimini Mahalle Sıbyan Mektebi’nde ve Fevziye Okulu’nda tamamladıktan sonra Tophane Müşiriyeti Mektubî Kalemi’ne kâtip adayı olarak girdi. Burada görevli memurlardan İbrahim Efendi’den Arapça ve Farsça öğrendi. Aynı kalemde görevli eski adı Chateauneuf olan Reşat Bey’den Fransızca dersi aldı. Bu görevindeki çalışkanlığı ve başarısı nedeniyle, önce memurluk sonra hulefalık derecesine yükseltildi. 1849’da bilgisini artırması için devlet tarafından Paris’e gönderildi. Burada edebiyat ve dil konularındaki çalışmalarını sürdürdü. Oryantalist De Sacy Ailesi ile dostluk kurdu. Ernest Renan’la tanıştı, Lamartine’in toplantılarını izledi. Oryantalist Pavet de Courteille’e çalışmalarında yardım etti. Dilbilimci Littre ile tanıştı. 1851’de Societe Asiatique’e üye seçildi. Bu hayatında edindiği izlenimler onun edebî ve düşünce yaşantısını da şekillendirmiştir.
1854’te Paris dönüşünde bir süre Tophane Kalemi’nde çalıştı. Daha sonra Meclis-i Maarif Üyeliği’ne atandı. Encümen-i Daniş’te (ilimler akademisi) görev yaptı. Onu koruyan ve himaye eden Sadrazam Mustafa Reşit Paşa’nın görevinden ayrılması üzerine üyelikten çıkarıldı. Reşit Paşa,1857’de yeniden sadrazam olunca, Şinasi de eski görevine döndü.
1860’ta Agâh Efendi ile birlikte Tercüman-ı Ahvâl gazetesini çıkardı. Devlet işlerini eleştirmesi ve Sultan Abdülaziz’e karşı girişilen eylemin düzenleyicilerinin yanında yer alması nedeniyle 1863’te Meclis-i Maarif’teki görevine son verildi. Gazeteyi Namık Kemal’e bırakarak, 1865’te Fransa’ya gitti. Orada sözlük çalışmalarına yöneldi.
Societe Asiatique üyeliği’nden ayrıldı... 1867’de İstanbul’a döndü. Kısa bir süre sonra yeniden Paris’e gitti. Burada kaldığı iki yıla yakın sürede, Fransa Milli Kütüphanesi’nde araştırmalar yaptı. 1869’da İstanbul’a dönünce bir matbaa açtı ve eserlerinin basımıyla uğraşmaya başladı. Kısa bir süre sonra da 13 Eylül 1871’de beyin tümöründen öldü.
Şinasi, Batı, özellikle de Fransız kültürü etkisinde eserler verdi. Ülkenin, Batı örnek alınarak eğitim alanında uygulanacak radikal yöntemlerle gelişebileceğini savundu. Batı’yı hatta Fransızcadan aktarma eserleri tek çözüm olarak gördü. Bu amaçla yazarlığında çok yönlü bir çaba içine girdi. Gazete çıkardı, makale, şiir ve oyun yazdı, sözlük çalışmaları yaptı. Tanzimat’la başlayan Batılılaşma hareketinin öncülerinden biri olarak dil, edebiyat ve düşünce hayatının değişmesinde etkili oldu.
Düz yazılarında sade bir dil kullanmıştır. Dildeki yalınlaşma çabasını, edebiyat ve tiyatro alanlarındaki eserleriyle desteklemiştir. Batı şiirini tanıtma, yeni şiir biçimlerini edebiyata getirme amacıyla Fransız klasik şairlerinden tercümeler yapmıştır.
Şinasi, Fransız şairlerinden manzum olarak yaptığı ilk ve basit tercümeleri, 1858’de Tercüme-i Manzume adıyla yayımladı. Bunlar, Batı şiiri hakkında Türk okuyucusuna ilk bilgiyi veren çok küçük denemelerdi. Şinasi, bu denemelerden önce şekil bakımından değilse de anlayış bakımından Divan şiirinden tamamıyla farklı denemeler yapmıştı. Sanatçı, daha sonraları birçok türde eser vererek kendisinden sonra gelecek olan genç sanatçılara da örnek olmayı amaçlamıştır. Şinasi her şeyden önce ilklerin sanatçısıdır. İlk tiyatro, ilk şiir çevirisi, ilk özel gazete onun eseridir. Edebiyatımızda ilk defa noktalama işaretlerini kullanan da odur.
Şinasi, yeni edebiyatın ilk tiyatro eseri olan Şair Evlenmesi’nin 1860 yılında Tercüman-ı Ahval’de tefrika etti (bölümler halinde yayınladı). En büyük isteği hazırladığı sözlüğü bitirmekti ama bitiremeden beyin tümöründen 13 Eylül 1871'de vefat etti. İstanbul’da Ayaspaşa Mezarlığı’na defnedildi. Mezarının yeri kaybolmuştur.
Tüm Eserleri:
Tercüme-i Manzûme (1859)
Şair Evlenmesi (1860)
Müntehabât-ı Eş‘âr (Dîvân-ı Şinâsî) (1862)
Müntehabât-ı Tasvîr-i Efkâr ve sayısız makaleleri (1885–1886)
Fatîn Tezkiresi (İlk 52 sayfası mevcut)
Sarf ü Nahv-i Türkî
Kāmûs-ı Osmânî
Osmanlıcadan Hazırlayan: Menekşe Özkaya
İstanbul'a doğan ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamlayan Menekşe Özkaya, Selçuk Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden 2002 yılında mezun oldu. Mevlana aşığı edebiyatçı ve Mesnevihân Şefik Can Dede’nin Kütüphanesi’ni düzenledi. 2003’ten beri Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenliği yapmaktadır. Sosyolog Prof. Dr. Ümit Meriç Hanımefendi’nin ve Musikişinas Fırat Kızıltuğ Beyefendi’nin de asistanlığını yapan Özkaya, Mühür Yayınları’nda Yüz Temel Eser ile ilgili çeviri ve sadeleştirme çalışmalarında görev aldı. Akıl Fikir Yayınevi’nde editörlük yapmaktadır. Kırklar Kulübü yazarlarından da olan yazarın, yazı ve şiirleri çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanmıştır. ESKADER üyesidir. Musikişinas Fırat Kızıltuğ ile ilgili İki Fırat İki Kızıltuğ adlı biyografi/nehir söyleşi türünde hazırladığı kitap Akıl Fikir Yayınları’ndan çıkmıştır. Çeşitli sempozyumlarda da bildiri sunan Özkaya şu anda Marmara Üniversitesi Yayıncılık Yönetimi bölümünde yüksek lisans öğrencisidir. Esenler Belediyesi’nin bir kültür hizmeti olan Radyo Esenler’de Kültür Sanat üzerine radyo programı hazırlayıp sunmaktadır.
(Arka Kapaktan)
Yazar Hakkında:
Kullanılan Reklam Mecraları : Kitap Ekleri, Sosyal Medya, Billboardlar
Kitabın Özellikleri
Basım Dili | Türkçe |
Çeviren | Menekşe Özkaya |
Sayfa Sayısı | 40 |
Kapak Türü | Karton Kapak |
Kağıt Türü | 2. Hamur |
Basım Tarihi | Ağustos 2020 |
Basım Yeri | İstanbul |
En / Boy | 12,00 / 19,00 cm. |